- Screenshot 2026-02-02 092430.png (50.34 KiB) เปิดดูแล้ว 18 ครั้ง
จุดเริ่มต้นของกรมที่ดิน
พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงมีพระบรมราชโองการโปรดเกล้า โปรดกระหม่อมให้ กระทรวงเกษตราธิการจัดการ ออกโฉนดที่ดินครั้งแรกที่เมืองกรุงเก่า (ปัจจุบันคือจังหวัด พระนครศรีอยุธยา) โดยโฉนดที่ดินฉบับแรกออกเมื่อวันที่ 1 ตุลาคม พ.ศ. 2444 (รัตนโกสินทร์ศก 120) และได้มีพระบรมราชโองการ โปรดเกล้าฯ ให้สถาปนากรมที่ดินขึ้นเมื่อวันที่ 17 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2444
ภารกิจหลักและอำนาจหน้าที่ของกรมที่ดิน
กรมที่ดินเป็นหน่วยงานสำคัญภายใต้กระทรวงมหาดไทย มีบทบาทหลักในการคุ้มครองสิทธิในที่ดินของประชาชน ควบคู่กับการบริหารจัดการที่ดินของรัฐให้เกิดประโยชน์สูงสุดต่อประเทศชาติ ทั้งในมิติของกฎหมาย การบริการสาธารณะ และการพัฒนาระบบข้อมูลที่ดินอย่างเป็นระบบ
ตาม กฎกระทรวงแบ่งส่วนราชการกรมที่ดิน กระทรวงมหาดไทย พ.ศ. 2557 กำหนดให้กรมที่ดินมีภารกิจครอบคลุมตั้งแต่การรังวัด การทำแผนที่ การออกหนังสือแสดงสิทธิในที่ดิน การจดทะเบียนสิทธิและนิติกรรมเกี่ยวกับอสังหาริมทรัพย์ การส่งเสริมและกำกับดูแลธุรกิจอสังหาริมทรัพย์ ตลอดจนการบริหารจัดการข้อมูลสารสนเทศที่ดิน เพื่อสร้างความมั่นคงในการถือครองที่ดินของประชาชน และยกระดับการให้บริการภาครัฐให้มีประสิทธิภาพ โปร่งใส และตรวจสอบได้
อำนาจหน้าที่ตามกฎหมายของกรมที่ดิน
กรมที่ดินมีอำนาจหน้าที่ตามกฎหมายสำคัญหลายฉบับ โดยเฉพาะกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับการจัดการที่ดินและอสังหาริมทรัพย์ อาทิ ประมวลกฎหมายที่ดิน กฎหมายว่าด้วยการจัดสรรที่ดิน กฎหมายว่าด้วยอาคารชุด กฎหมายว่าด้วยช่างรังวัดเอกชน และกฎหมายว่าด้วยการเช่าอสังหาริมทรัพย์เพื่อพาณิชยกรรมและอุตสาหกรรม รวมถึงกฎหมายอื่นที่เกี่ยวข้อง
นอกจากนี้ กรมที่ดินยังมีหน้าที่ด้านกฎหมายในการตีความ บังคับใช้ และดำเนินการตามกฎหมายดังกล่าวอย่างถูกต้องและเป็นธรรม เพื่อคุ้มครองสิทธิของประชาชนและรักษาประโยชน์สาธารณะ
การวางแผนและการบริหารงาน
กรมที่ดินมีบทบาทในการจัดทำและประสานแผนงานให้สอดคล้องกับนโยบายของรัฐบาลและกระทรวงมหาดไทย พร้อมทั้งกำกับ เร่งรัด ติดตาม และประเมินผลการดำเนินงานของหน่วยงานในสังกัดอย่างต่อเนื่อง รวมถึงการจัดทำสถิติ การประมวลผลข้อมูล และการวิเคราะห์สถานการณ์ด้านที่ดิน เพื่อสนับสนุนการกำหนดนโยบายและการตัดสินใจเชิงบริหาร
ควบคู่กันนั้น กรมที่ดินยังมุ่งพัฒนาระบบ รูปแบบ และวิธีการบริหารงานที่ดินให้สอดคล้องกับหลักธรรมาภิบาล และหลักการบริหารกิจการบ้านเมืองที่ดี โดยเน้นความโปร่งใส ความรับผิดชอบ และการให้บริการที่ยึดประชาชนเป็นศูนย์กลาง
การบริหารจัดการข้อมูลสารสนเทศที่ดิน
อีกหนึ่งภารกิจสำคัญคือการพัฒนาและบริหารจัดการข้อมูลสารสนเทศที่ดินอย่างเป็นระบบ เพื่อให้ข้อมูลมีความถูกต้อง ทันสมัย และสามารถนำไปใช้ประโยชน์ได้ทั้งในด้านการบริการประชาชน การบริหารราชการ และการพัฒนาประเทศในระยะยาว
กฎหมายสำคัญที่เกี่ยวข้องเพิ่มเติม
นอกเหนือจากกฎหมายหลักแล้ว สภานิติบัญญัติแห่งชาติยังได้ตรากฎหมายเพิ่มเติมที่เกี่ยวข้องกับภารกิจของกรมที่ดิน โดยมอบหมายให้รัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทยเป็นผู้รักษาการตามกฎหมาย ได้แก่
พระราชบัญญัติทรัพย์อิงสิทธิ พ.ศ. 2562
พระราชบัญญัติคุ้มครองประชาชนในการทำสัญญาขายฝากที่ดินเพื่อเกษตรกรรมหรือที่อยู่อาศัย พ.ศ. 2562
กฎหมายเหล่านี้มีเป้าหมายเพื่อเพิ่มทางเลือกในการใช้ประโยชน์จากทรัพย์สิน และคุ้มครองประชาชนจากการเสียเปรียบทางกฎหมายในการทำธุรกรรมเกี่ยวกับที่ดิน
ภารกิจเชิงปฏิบัติของกรมที่ดิน
ภารกิจที่ประชาชนพบเห็นและใช้บริการโดยตรง ได้แก่ การออกหนังสือแสดงสิทธิในที่ดิน การให้บริการจดทะเบียนสิทธิและนิติกรรมเกี่ยวกับที่ดินและอสังหาริมทรัพย์ การรังวัดและจัดทำแผนที่ รวมถึงการรังวัดออกหนังสือสำคัญสำหรับที่หลวง ที่ดินสาธารณประโยชน์ และที่ราชพัสดุ
นอกจากนี้ กรมที่ดินยังมีบทบาทในการจัดที่ทำกินให้ประชาชนตามประมวลกฎหมายที่ดิน การควบคุมการจัดสรรที่ดิน การจดทะเบียนอาคารชุด การกำกับดูแลช่างรังวัดเอกชน การควบคุมการเช่าที่ดินเพื่อพาณิชยกรรมหรืออุตสาหกรรม การควบคุมการขายฝากที่ดินเพื่อการเกษตรหรือที่อยู่อาศัย รวมถึงการกำกับการใช้ประโยชน์ในที่ดินหรือห้องชุดที่เกี่ยวข้องกับทรัพย์อิงสิทธิ